[:nl]
Ook al is het half oktober, de luchtplaats van de gevangenis net buiten Tirana ligt te bakken in de zon. De lucht staat strakblauw boven de betonnen gebouwen en de hekken met rollen prikkeldraad erop. Voor me staat een podium, naast me zit een aantal vrouwen uit de vrouwengevangenis. Ze zien er op hun paasbest uit in traditionele Albanese danskledij, want ze komen in deze gevangenis tijdens een officiële gelegenheid een optreden verzorgen met Albanese volksdansen. Er zitten nog meer gasten en hoogwaardigheidsbekleders in de buurt, en achter en naast ons zo’n honderdvijftig mannen die dit huis van bewaring bevolken. De muziek begint, de bewaakster doet een stapje opzij en de vrouwen lopen naar voren. (meer…)
De reisgids geeft zoveel leuke informatie over mijn stad, dat ik besloten heb op vrije dagen steeds een onbekende plek op te zoeken. Ik begin bij het opengestelde huis van een piktor, een schilder. Ik word alleen gelaten in de ruime woonkamer die vol schilderijen hangt. Vanaf de open galerij zijn de hoog opgehangen kunstwerken te zien. Ik geniet. Vanuit de hal voeren de schilderijen me een trap op naar boven. Ik zoek naar waar het tentoongestelde ophoudt, maar het lijkt er allemaal bij te horen. Tot ik ineens door een open deur een slapende figuur op bed tot leven zie komen en het Einsteinachtige hoofd van het zelfportret beneden me verschrikt aankijkt. Ik sluip “sorry” mompelend de trap weer af. 
De hitte van de dag is samengebald in de kleine kerk. Het verhindert het publiek niet om het concert te bezoeken. Shtatet Fjalet e Fundit te Krishtit ne Kryq – De zeven laatste woorden van Christus aan het kruis, van Haydn. Het strijkkwartet legt de laatste hand aan de voorbereidingen, mensen lopen heen en weer, camera’s worden geïnstalleerd. Een viool zet in en vult het kerkje. Langzaamaan verdwijnt voor mij de omgeving met wapperende waaiers en programmablaadjes, gepraat en geloop, en is er alleen nog de muziek, de woorden en de ochtend in de gevangenis. Als de tanden van een rits voegen ze ineen. 
Het is even flink zweten. Buiten is het 39 graden, binnen vindt de certificering – de eerste in deze gevangenis – plaats. Een groep gevangenen heeft de cursus The Prisoners Journey afgerond en krijgt een diploma overhandigd. Voor deze feestelijke gelegenheid zijn meerdere mensen van de staf aanwezig om hier getuige van te zijn. De directeur, hoofd onderwijs, een psycholoog met twee stagiaires, bewaking, en natuurlijk de gevangenispastor en vrijwilligers die de cursus hebben verzorgd. Ik ben erbij als officiële vertegenwoordiging van Sh.K.B.Sh / Prison Fellowship Albania. Er zijn sinas en zoutjes meegenomen, maar de meeste gevangenen zeggen nee. Zenuwen? 
Toen ik in China mijn overheerlijke courgettecake leerde maken van een Amerikaanse kennis, vertelde ze mij zeker twintig keer dat het ‘a very forgiving recipe’ was. Ik had nog nooit van de uitdrukking gehoord. Een vergevend recept? Ik heb jaren later één keer de uitdrukking in Nederland gehoord. Het recept vergeeft je elke fout en mislukt dus nooit. En inderdaad heeft het recept me al jaren mijn verschillende uitprobeersels vergeven door heerlijk uit de oven te komen. 
Een paar jaar geleden had mijn vader er veel plezier in om op zijn TomTom de stem van de freule te kiezen en de verkeerde kant op te rijden, om terecht gewezen te worden door haar geaffecteerde stem met een geïrriteerd “Keer nú om, zo komt u er toch nooit?” Het leukst was om op de plek van bestemming aan te komen en haar triomfantelijke uitroep te horen “U bent gearriveerd, is het niet gewáldig?” Alleen al voor deze uitspraken zou je een ritje gaan maken. Pa in elk geval wel :-). 
Ik beken het maar gewoon – al zolang ik me kan herinneren houd ik van draaiorgelmuziek. Zodra ik in een winkelstraat in de verte het getingel en gestamp van het verrijdbare instrument hoor, begint er in mij iets te bewegen, en dan vooral rond mijn mondhoeken. Ik glimlach om de muzikale vrolijkheid en de gezellige folklore. Toen vorige week mijn zusje tegen me zei, lopend door de binnenstad van Utrecht: ”Es, een draaiorgel”, ging ik alvast wat rechter op lopen. Helaas boog de stadswandeling eerder af. Wel kwamen we nog wat straatmuzikanten tegen, die doorgaans ook op mijn warme belangstelling kunnen rekenen. En ineens realiseerde ik me dat ik meer met hen deel dan het plezier om vrolijke klanken. De centenbak, de collectebus, de omgekeerde hoed, het plastic bekertje. Leven van wat je toegeworpen wordt. Leven van ’t gegeef. 
Een shqip-holandisht / holandisht-shqip woordenboek rijker verlaat ik mijn eerste taalles Albanees. Tongtwisten over de ç, dh, ll, q, th, xh en zh, tellen, de dagen van de week en de maanden van het jaar. Daar ging zo drie uur mee heen. En ik kan je vertellen, er zit geen woord Chinees bij.